Söylenenle duyulan arasındaki boşluğu kapatabilmek
Kurumsal hayatta iletişim çoğu zaman “doğru kelimeleri seçmek” olarak ele alınır. Halbuki iletişim yalnızca söylenenlerden değil; nasıl söylendiğinden, hangi bağlamda söylendiğinden ve hangi ilişki zemini içinde kurulduğundan oluşur (Watzlawick, Beavin & Jackson, 1967). Bu nedenle etkin ve etkili iletişim, teknik bir beceriden çok; kurumun kültürü, rollerin netliği ve bireylerin sınırlarıyla doğrudan ilişkilidir.
ETKİN VE ETKİLİ İLETİŞİM NE DEĞİLDİR?
Kurumsal iletişim sıklıkla şu varsayımlarla yürütülür:
- “Açık konuştuk, sorun kalmadı”
- “Yoğunluk sertliği normalleştirir”
- “Sonuç odaklılık, ilişkiyi ikinci plana atmayı gerektirir”
Bu yaklaşımlar kısa vadede hız kazandırsa da uzun vadede iletişim yorgunluğu, pasif direnç ve güven kaybı üretir (Schein, 2010).
Etkili iletişim, yalnızca mesajın iletilmesi değil; mesajın karşı tarafta nasıl bir etki yarattığının da sorumluluğunu içerir.
PSİKOLOJİK GÜVENLİK: İLETİŞİMİN ZEMİNİ
Psikolojik güvenliğin olduğu kurumlarda çalışanlar:
- Soru sormaktan çekinmez
- Hata yaptığında saklamak yerine paylaşabilir
- Geri bildirim aldığında savunmaya geçmez
Bu ortamda iletişim:
- Açık
- Net
- Sorumluluk paylaşımına dayalı bir hâl alır (Edmondson & Lei, 2014).
Psikolojik güvenliğin olmadığı yapılarda ise iletişim vardır; ancak içerik taşınmaz, yüzeyde kalır.
ETKİN İLETİŞİMİN TEMEL BİLEŞENLERİ
1. Rol ve Sorumluluk Netliği
İletişimde yaşanan çatışmaların önemli bir bölümü belirsiz rollerden kaynaklanır. Kimin neyi, ne zaman ve hangi yetkiyle söylediği net değilse; iletişim bulanıklaşır. Rol netliği, sertlik değil; öngörülebilirlik sağlar ve güveni artırır (Kahn et al., 1964).
2. Geri Bildirim Kültürü
Etkili geri bildirim:
- Kişiliğe değil davranışa odaklanır
- Yargılamaz, tanımlar
- Geçmişi cezalandırmak için değil, süreci düzenlemek için verilir
Geri bildirimin olmadığı kurumlarda iletişim ya pasifleşir ya da patlayıcı hâle gelir (London, 2003).
3. Duyguyu Bastırmak Değil, Yönetebilmek
Kurumsal hayatta duygu çoğu zaman yok sayılır. Bastırılan duygu, iletişimden çekilme ya da sertleşme olarak geri döner.
Etkili iletişim:
- Duyguyu merkeze koymaz
- Ama yok saymaz
Bu denge, çatışmaların yapıcı biçimde ele alınmasını sağlar (Goleman, 1998).
4. Sınır Bilinci
Kurumsal iletişimde sınırlar;
- Ne zaman ulaşılabilir olunduğunu
- Hangi konuların hangi kanaldan konuşulacağını
- Hangi sorumlulukların kişiye ait olmadığını netleştirir.
Sınırların olmadığı yapılarda iletişim yoğunlaşır; ancak etkisizleşir ve tükenmişlik riski artar (Maslach & Leiter, 2016).
YÖNETİCİLERİN İLETİŞİMDEKİ ROLÜ
Yöneticinin iletişim biçimi, kurumun genel iletişim iklimini belirler.
Yönetici:
- Dinliyorsa ekip konuşur
- Netse ekip rahatlar
- Tutarlıysa ekip güvenir
Bu nedenle etkin iletişim, bireysel bir beceriden çok; liderlik pratiğinin ayrılmaz bir parçasıdır (Heifetz & Linsky, 2002).
KURUMSAL DANIŞMANLIK PERSPEKTİFİ
Kurumsal yapılarda iletişim;
eğitimler, atölye çalışmaları ve süreç odaklı danışmanlıklarla ele alınabilir.
Bu çalışmaların amacı:
- Çalışanı “daha uyumlu” hâle getirmek değil
- Kurum içinde sürdürülebilir ve işlevsel bir iletişim dili oluşturmaktır
Etkili iletişim, kişiyi tüketmeyen; kurumu da uzun vadede ayakta tutan bir yapı kurar.
Kurumsal hayatta iletişim, yalnızca doğru kelimeleri seçmek değildir. İletişim; güvenle, netlikle, sınırlarla ve sorumluluk bilinciyle kurulduğunda etkili olur. Ve çoğu zaman iletişimi güçlendiren şey,
daha çok konuşmak değil; doğru yerde, doğru tonda ve doğru ilişki zeminiyle konuşabilmektir.
KAYNAKÇA
- Edmondson, A., & Lei, Z. (2014). Psychological Safety: The History, Renaissance, and Future of an Interpersonal Construct. Annual Review of Organizational Psychology.
- Goleman, D. (1998). Working with Emotional Intelligence. Bantam Books.
- Heifetz, R., & Linsky, M. (2002). Leadership on the Line. Harvard Business School Press.
- Kahn, R. L., et al. (1964). Organizational Stress. Wiley.
- London, M. (2003). Job Feedback: Giving, Seeking, and Using Feedback for Performance Improvement. Lawrence Erlbaum.
- Maslach, C., & Leiter, M. (2016). Burnout. Wiley.
- Schein, E. H. (2010). Organizational Culture and Leadership. Jossey-Bass.
- Watzlawick, P., Beavin, J., & Jackson, D. (1967). Pragmatics of Human Communication. Norton.
